Sau cuộc chuyện trò cùng GS Nguyễn Văn Tuấn (ĐH New South Wales, ÚC) về sự "tuột dốc" của không ít truờng ĐH, CĐ ngoài công lập trong thời kì qua, Sinh Viên Việt Nam đã phỏng vấn TS Vũ Thị Phương Anh, Phó GĐ TT tương trợ chất lượng giáo dục, thuộc hiệp hội các trường ĐH, CĐ ngoài công lập để lắng tai quan điểm của chính "người trong cuộc"
Thưa bà, là chuyên gia về kiểm định giáo dục, nếu nói thật về "sức khỏe" của các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập, bà sẽ nói gì?
Tôi sẽ chẳng thể nói về tất các trường ngoài công lập vì tôi không có đủ thông báo. Tuy nhiên, với những gì mà tôi biết về một số trường ngoài công lập, phần nhiều các trường này ở TP. HCM hoặc những tỉnh gần TP. HCM như Đồng Nai, Bình Dương, thì tôi có thể nói hai điều: Một, về số lượng giảng sư cơ hữu, vững chắc, phần nhiều các trường ngoài công lập chẳng thể bằng các trường công lập lớn vì hoàn toàn không có sự tương trợ của quốc gia (hẳn nhiên, tôi chưa xét đến một thực trạng mà ai cũng biết là có nhiều giảng sư mặc dầu là cơ hữu của trường công lập nhưng thực ra lại giảng dạy chính ở các trường ngoài công lập, vì họ cảm thấy được trọng hơn và thường thì các chính sách đãi ngộ cũng tốt hơn. Tôi hay nói đùa, "hộ khẩu" thì ở trường công lập nhưng lại sinh sống ở bên trường ngoài công lập).
Hai, về hiệu quả của việc giảng dạy, cũng như sự quan tâm đến và trọng người học thì ở phần đông các trường ngoài công lập tốt hơn trường công rất nhiều. Tôi biết, sẽ có nhiều người phản đối điều tôi mới nói và luôn cho rằng, trường công lập có chất lượng tốt hơn nên suy ra hiệu quả giảng dạy ở trường công là cao hơn. Nhưng cần nhớ rằng, ở những trường công có tiếng thì chất lượng đầu vào vốn đã rất tốt, điều đó không hề do công sức của các trường mà chỉ là do chính sách ưu đãi của Nhà nước đối với trường công (học phí thấp, cơ sở vật chất được Nhà nước đầu tư) và nếu đầu vào tốt thì đầu ra tốt là dĩ nhiên. Khoảng cách về chất lượng giữa trường ngoài công lập và trường công lập, nếu có, thì đầu tiên phản ảnh sự khác biệt ngay ở đầu vào và điều đó không hề do các trường tạo ra. Trong khi đó, các trường ngoài công lập phải nhận một đầu vào thấp hơn nhưng vẫn tạo ra được cho xã hội một nguồn nhân lực mà thị trường bằng lòng, vì nếu các trường tư đào tạo ra mà sinh viên tốt nghiệp không có việc làm thì khối trường này đã chết lâu rồi chứ không tồn tại đến ngày nay để chịu khó khăn như vậy.
Theo bà, điều gì sẽ xảy ra, nếu sẽ có các trường ngoài công lập bị phá sản?
Nếu các trường ngoài công lập bị phá sản thì có 2 khả năng có thể xảy ra: Trở lại thời kỳ không đủ chỗ học cho sinh viên, tức không thể cung cấp đủ nhân lực cho một nền kinh tế tri thức và cạnh tranh toàn cầu bây giờ. Hoặc nếu không muốn điều này xảy ra thì Nhà nước có thể sẽ cho thành lập thêm nhiều trường đại học công lập khác, với chất lượng ngày càng thấp, do nguồn lực Nhà nước rõ ràng là không đủ để đầu tư cho quá nhiều trường đại học như vậy. Ngay cả với số trường bây giờ thì Nhà nước cũng chưa đầu tư đủ mức cần thiết để có được những trường chất lượng cao như mơ ước của chúng ta nhiều năm nay (có được lọt vào tốp 200 thế giới năm 2020 chả hạn).
Có quan điểm cho rằng, một trong những căn nguyên làm các trường ngoài công lập khốn đốn trong việc tuyển sinh, đó là hệ thống điểm sàn của Bộ GD - ĐT. ý kiến của bà thế nào?
Tôi phải nói rằng, với điểm sàn chung này, ngay cả các trường công lập cũng khó tuyển sinh chứ chưa nói đến trường ngoài công lập. Tôi nghiêng về ý kiến cần có một đầu vào mở. Hệ thống giáo dục của Mỹ cũng là một hệ thống mở như thế. Hệ thống đại học của Mỹ cho phép người học nếu chưa tốt nghiệp phổ quát, thậm chí học hành dở dang, chưa xong trung học phổ quát vẫn có thể thi kỳ thi GED (tương tự bổ túc văn hóa) và vẫn có thể vào những trường đại học lớn. Tuy nhiên, tốt nghiệp được thì phải qua những kỳ rà rất khe khắt. Đó mới đúng là ý thức học thật, học tập suốt đời.
vận dụng điểm sàn để bảo đảm chất lượng ư? Tôi e rằng không phải. Tôi là người làm nghiên cứu chất lượng nên thấy cứ dùng vận dụng điểm sàn là khôn cùng phi lý. Ở Sài Gòn, có một đôi trường mà ngay cả tôi cũng muốn cho con cái học, nó không phải đua khó nhọc như các trường khác, tiêu biểu như RMIT. Nếu thi rớt ở hệ thống đại học của ta thì vào RMIT, họ chỉ xét học bạ, để vào học trường này chỉ cần tốt nghiệp THPT (là kỳ thi mà hiện thời chính Bộ GD - ĐT cũng chê là không có chất lượng nên phải có kỳ thi đại học để lọc bớt những học trò kém), còn điểm nhàng nhàng trên học bạ chỉ cần 6 điểm nhưng đầu ra thì không ai chê sinh viên của trường này dốt cả… Họ tuyển là phỏng vấn, rà tiếng Anh. Tiếng Anh cũng là một chuyện, em nào học kém thì học một đôi năm tiếng Anh cho tới khi nào xong mới được ra. Còn mình, vì sao không mở màn vào và siết đầu ra thật kỹ lưỡng?
Vai trò của kiểm định độc lập
tại sao lời lẽ của Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập có vẻ khá gay gắt, khi phản chiếu những bất cập của hệ thống giáo dục đại học và những vướng mắc do cơ chế gây ra cho hệ thống trường ngoài công lập?
Hiệp hội chúng tôi đã "kêu" từ 3 năm nay. Nói thật, hầu như trường công lập nào, khi Bộ GD - ĐT buông lỏng, cũng đều tăng thêm ít ra 10% sinh viên (trong khi tổng số nguồn sinh viên không đổi thay). vì vậy, làm sao còn chỗ cho các trường ngoài công lập nữa. Các trường công lập cũng lấy đến tận mức sàn rồi thì còn đâu nguồn tuyển cho hệ thống trường ngoài công lập. Thêm nữa, trường ngoài công lập phải đóng thuế cao hơn và không được tương trợ về đất đai… Học phí của trường ngoài công lập chứa cả tiền đóng thuế (những trường trong tỉnh thành là khoảng hơn 20% học phí dành cho thuế). Đó là những thứ bất cập sờ sờ về mặt chính sách.
Theo tôi, vì nó là loại hình doanh nghiệp, quốc gia nên quan hoài và có chính sách, bởi nó đụng chạm đến vớ từng lớp: Nếu nó "chết" thì chất lượng giáo dục có tiến được không? Tôi tin chắc là không. Nếu trường ngoài công lập "chết" thì trường công lập thả sức tuyển, chất lượng vẫn thấp. Nhưng nếu có hệ thống trường ngoài công lập cạnh tranh, thì hệ thống trường công lập cũng vì vậy mà buộc phải nâng cao chất lượng. Tôi cho rằng, Bộ GD - ĐT cần tiến hành kiểm định, trường nào yếu thì đóng cửa, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập sẽ không có một tiếng nào.
Nhưng nếu xem trường ngoài công lập như một loại hình doanh nghiệp thì nếu gặp rủi ro trong đầu tư, tất nhiên nhà đầu tư sẽ phải chịu chứ vì sao lại kêu lên Thủ tướng?
Rõ ràng, nhà đầu tư đã tưởng tượng rằng, mở trường sẽ có lợi, thì họ mới làm. Nhưng trước đó, quốc gia đã có chính sách, quy hoạch, do đó, quốc gia cũng phải thấy chứ? Nếu cứ để cho họ làm, rồi để cho họ "chết", theo tôi, có một phần lỗi của quốc gia, vì nói gì thì nói, đó là nguyên của từng lớp. Nếu để diễn ra "cái chết" của một số trường ngoài công lập thì sẽ rất phao phí nguyên của sinh viên, của thầy cô giáo và cả từng lớp chứ không chỉ là vốn của nhà của đầu tư... Ngay từ đầu, nếu không cho chủ trương thì có nhẽ các nhà đầu tư đã đi kinh dinh ngành khác rồi, như thế có lợi cho từng lớp hơn. nghĩa vụ của người làm chính sách, theo tôi, là cực kỳ lớn.
Theo bà, có cách giải quyết nào phát huy được vai trò của các trường ngoài công lập không?
Trong tình hình hiện thời, chính sách nào bất lợi đối với trường ngoài công lập, quốc gia phải coi xét một cách đích thực. Không phải coi đó là chuyện miễn cưỡng mà cần coi nó là một phần trong chính sách chung về giáo dục. Chính sách mà vướng thì nên cùng nhau tháo gỡ. vì sao cứ thi "ba chung" với điểm sàn, trong khi nó không hề làm cho chất lượng giáo dục tốt hơn? Mà cái làm cho chất lượng giáo dục tốt hơn ngay đấy là kiểm định. Nếu có chính sách kiểm định độc lập, tức thị để cho tư nhân tham dự, khi áp vào thì các trường khắc phải chấn chỉnh để nâng cao chất lượng. Trường nào mà không làm thì sẽ đóng cửa ngay. Sự tham dự của tư nhân là giải pháp cho rất nhiều vấn đề. Đơn vị kiểm định phải độc lập bên ngoài quốc gia, hoặc của nước ngoài càng tốt. Và đó gần như là giải pháp độc nhất vô nhị.
Chúng ta có thể học hỏi từ mô hình giáo dục của nước nào, thưa bà?
Tôi đang nghiên cứu về một số nền đại học trong khu vực và đặc biệt quan hoài đến nền giáo dục Malaysia. So sánh sự phát triển của trường ngoài công lập của Malaysia với Việt Nam thì có khá nhiều điểm giống nhau ở bước khởi đầu. Malaysia cũng từng không có trường ngoài công lập nào, vớ đều là trường công lập, cho đến đầu thập niên 1990. Họ có lịch trình rất rõ ràng ngay từ đầu và kiểm định, kiểm soát rất chặt. hiện thời, nước này có được 50% số sinh viên học ở hệ thống trường ngoài công lập. Một số trường ngoài công lập của họ cuốn đông sinh viên quốc tế đến. Họ cũng có phát xuất điểm như Việt Nam nhưng giờ có một nền giáo dục ngoài công lập khá ổn, còn của chúng ta thì đứng trước nguy cơ... "vỡ". nghĩa vụ của ngành giáo dục, của cơ quan làm chính sách lớn khôn cùng. hiện thời, tôi cho rằng chỉ có quốc gia chữa được thôi!
Cục Đăng kiểm đã bắt đầu cấp Giấy chứng thực kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường công cụ liên lạc cơ giới đường bộ để công nhận xe đã được rà theo quy định, đủ điều kiện tham dự liên lạc, thay cho sổ đăng kiểm như trước.
Theo đó, xe kiểm định đạt tiêu chuẩn sẽ được cấp Giấy chứng thực kiểm định và Tem kiểm định do Cục Đăng kiểm Việt Nam hợp nhất phát hành. Giấy chứng thực, Tem kiểm định phải có cùng một seri và có nội dung hợp với hồ sơ công cụ.
Giấy chứng thực gồm 4 trang, trong đó trang 1 và trang 4 được in theo mẫu sẵn; trang 2 và trang 3 được in sẵn các mục để ghi thông báo cụ thể và tham số kỹ thuật của công cụ như biển số, loại xe, nhãn, số khung, số máy, kích tấc thùng hàng, số chỗ, trọng tải cho phép tải...
Giấy chứng thực này được phủ lớp màng bảo vệ chống làm giả, chống tẩy xóa các tham số. Với các xe chưa đến kỳ đăng kiểm từ ngày 1/4 vẫn dùng sổ đăng kiểm và được đổi sang giấy chứng thực trong kỳ đăng kiểm tiếp theo mà không phải mất thêm phí.
bản chất, Giấy chứng thực không khác sổ đăng kiểm và được giao cho chủ xe để mang theo khi tham dự liên lạc, xuất trình khi cơ quan chức năng rà. Tuy nhiên Giấy chứng thực chỉ có hiệu lực trong chu kỳ kiểm định của xe. Đến chu kỳ kiểm định liền kề, Giấy chứng thực sẽ được cấp lại nếu công cụ đạt tiêu chuẩn.
Điểm đáng để ý với giấy kiểm định là chủ xe sẽ không phải bảo quản cẩn thận suốt đời xe như sổ đăng kiểm trước đây. Khi giấy chứng thực bị rách, mất chủ xe có thể đến bất cứ trọng tâm đăng kiểm nào đều có thể được cấp lại vì tham số từng công cụ được lưu giữ đầy đủ trong phần mềm quản lý, kết nối liên thông tại cơ quan đăng kiểm. Việc cấp lại, đổi giấy chứng thực sẽ đơn giản hơn, không phải đợi 30 ngày như cấp lại sổ đăng kiểm. Việc quản lý công cụ bằng phần mềm trên cũng sẽ giúp chủ công cụ không phải rút hồ sơ gốc khi xe đổi chủ, chuyển vùng. Việc đổi sổ bằng giấy chứng thực đăng kiểm sẽ không phải trả thêm loại phí nào.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét