Sau cuộc nói chuyện cùng GS Nguyễn Văn Tuấn (ĐH New South Wales, ÚC) về sự "tuột dốc" của không ít truờng ĐH, CĐ ngoài công lập trong thời kì qua, Sinh Viên Việt Nam đã phỏng vấn TS Vũ Thị Phương Anh, Phó GĐ TT tương trợ chất lượng giáo dục, thuộc hiệp hội các trường ĐH, CĐ ngoài công lập để lắng tai quan điểm của chính "người trong cuộc"
Thưa bà, là chuyên gia về kiểm định giáo dục, nếu nói thật về "sức khỏe" của các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập, bà sẽ nói gì?
Tôi sẽ chẳng thể nói về tuốt các trường ngoài công lập vì tôi không có đủ thông báo. Tuy nhiên, với những gì mà tôi biết về một số trường ngoài công lập, phần lớn các trường này ở TP. HCM hoặc những tỉnh gần TP. HCM như Đồng Nai, Bình Dương, thì tôi có thể nói hai điều: Một, về số lượng giảng sư cơ hữu, kiên cố, phần lớn các trường ngoài công lập chẳng thể bằng các trường công lập lớn vì hoàn toàn không có sự tương trợ của quốc gia (đương nhiên, tôi chưa xét đến một thực trạng mà ai cũng biết là có nhiều giảng sư dù rằng là cơ hữu của trường công lập nhưng thực ra lại giảng dạy chính ở các trường ngoài công lập, vì họ cảm thấy được coi trọng hơn và thường thì các chính sách đãi ngộ cũng tốt hơn. Tôi hay nói đùa, "hộ khẩu" thì ở trường công lập nhưng lại sinh sống ở bên trường ngoài công lập).
Hai, về hiệu quả của việc giảng dạy, cũng như sự quan hoài đến và coi trọng người học thì ở phần lớn các trường ngoài công lập tốt hơn trường công rất nhiều. Tôi biết, sẽ có nhiều người phản đối điều tôi mới nói và luôn cho rằng, trường công lập có chất lượng tốt hơn nên suy ra hiệu quả giảng dạy ở trường công là cao hơn. Nhưng cần nhớ rằng, ở những trường công có tiếng thì chất lượng đầu vào vốn đã rất tốt, điều đó không hề do công sức của các trường mà chỉ là do chính sách ưu đãi của quốc gia đối với trường công (học phí thấp, cơ sở vật chất được quốc gia đầu tư) và nếu đầu vào tốt thì đầu ra tốt là hẳn nhiên. Khoảng cách về chất lượng giữa trường ngoài công lập và trường công lập, nếu có, thì trước nhất đề đạt sự dị biệt ngay ở đầu vào và điều đó không hề do các trường tạo ra. Trong khi đó, các trường ngoài công lập phải nhận một đầu vào thấp hơn nhưng vẫn tạo ra được cho tầng lớp một nguồn nhân công mà thị trường ưng, vì nếu các trường tư đào tạo ra mà sinh viên tốt nghiệp không có việc làm thì khối trường này đã chết lâu rồi chứ không tồn tại đến hiện tại để chịu thương chịu khó khăn như vậy.
Theo bà, điều gì sẽ xảy ra, nếu sẽ có các trường ngoài công lập bị vỡ nợ?
Nếu các trường ngoài công lập bị vỡ nợ thì có 2 khả năng có thể xảy ra: Trở lại thời kỳ không đủ chỗ học cho sinh viên, tức chẳng thể cung cấp đủ nhân công cho một nền kinh tế kiến thức và cạnh tranh toàn cầu hiện. Hoặc nếu không muốn điều này xảy ra thì quốc gia có thể sẽ cho thành lập thêm nhiều trường đại học công lập khác, với chất lượng càng ngày càng thấp, do nguồn lực quốc gia rõ ràng là không đủ để đầu tư cho quá nhiều trường đại học như vậy. Ngay cả với số trường hiện thì quốc gia cũng chưa đầu tư đủ mức cấp thiết để có được những trường chất lượng cao như ước mong của chúng ta nhiều năm nay (có được lọt vào tốp 200 thế giới năm 2020 chả hạn).
Có quan điểm cho rằng, một trong những nguyên do làm các trường ngoài công lập khốn đốn trong việc tuyển sinh, đó là hệ thống điểm sàn của Bộ GD - ĐT. ý kiến của bà thế nào?
Tôi phải nói rằng, với điểm sàn chung này, ngay cả các trường công lập cũng khó tuyển sinh chứ chưa nói đến trường ngoài công lập. Tôi nghiêng về ý kiến cần có một đầu vào mở. Hệ thống giáo dục của Mỹ cũng là một hệ thống mở như thế. Hệ thống đại học của Mỹ cho phép người học nếu chưa tốt nghiệp phổ biến, thậm chí học hành dở dang, chưa xong trung học phổ biến vẫn có thể thi kỳ thi GED (hao hao bổ túc văn hóa) và vẫn có thể vào những trường đại học lớn. Tuy nhiên, tốt nghiệp được thì phải qua những kỳ soát rất khe khắt. Đó mới đúng là ý thức học thật, học tập suốt đời.
ứng dụng điểm sàn để bảo đảm chất lượng ư? Tôi e rằng không phải. Tôi là người làm nghiên cứu chất lượng nên thấy cứ dùng ứng dụng điểm sàn là khôn xiết phi lý. Ở Sài Gòn, có một đôi trường mà ngay cả tôi cũng muốn cho con cái học, nó không phải thi nặng nhọc như các trường khác, tiêu biểu như RMIT. Nếu thi rớt ở hệ thống đại học của ta thì vào RMIT, họ chỉ xét học bạ, để vào học trường này chỉ cần tốt nghiệp THPT (là kỳ thi mà hiện chính Bộ GD - ĐT cũng chê là không có chất lượng nên phải có kỳ thi đại học để lọc bớt những học trò kém), còn điểm làng nhàng trên học bạ chỉ cần 6 điểm nhưng đầu ra thì không ai chê sinh viên của trường này dốt cả… Họ tuyển là phỏng vấn, soát tiếng Anh. Tiếng Anh cũng là một chuyện, em nào học kém thì học một đôi năm tiếng Anh cho tới khi nào xong mới được ra. Còn mình, vì sao không khai mạc vào và siết đầu ra thật kỹ lưỡng?
Vai trò của kiểm định độc lập
tại sao lời lẽ của Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập có vẻ khá gay gắt, khi đề đạt những bất cập của hệ thống giáo dục đại học và những vướng mắc do cơ chế gây ra cho hệ thống trường ngoài công lập?
Hiệp hội chúng tôi đã "kêu" từ 3 năm nay. Nói thật, hầu như trường công lập nào, khi Bộ GD - ĐT buông lỏng, cũng đều tăng thêm chí ít 10% sinh viên (trong khi tổng số nguồn sinh viên không đổi thay). vì thế, làm sao còn chỗ cho các trường ngoài công lập nữa. Các trường công lập cũng lấy đến tận mức sàn rồi thì còn đâu nguồn tuyển cho hệ thống trường ngoài công lập. Thêm nữa, trường ngoài công lập phải đóng thuế cao hơn và không được tương trợ về đất đai… Học phí của trường ngoài công lập chứa cả tiền đóng thuế (những trường trong thị thành là khoảng hơn 20% học phí dành cho thuế). Đó là những thứ bất cập ràng ràng về mặt chính sách.
Theo tôi, vì nó là loại hình doanh nghiệp, quốc gia nên quan hoài và có chính sách, bởi nó đụng chạm đến toàn bộ xã hội: Nếu nó "chết" thì chất lượng giáo dục có tiến được không? Tôi tin chắc là không. Nếu trường ngoài công lập "chết" thì trường công lập tha hồ tuyển, chất lượng vẫn thấp. Nhưng nếu có hệ thống trường ngoài công lập cạnh tranh, thì hệ thống trường công lập cũng vì thế mà buộc phải nâng cao chất lượng. Tôi cho rằng, Bộ GD - ĐT cần tiến hành kiểm định, trường nào yếu thì đóng cửa, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập sẽ không có một tiếng nào.
Nhưng nếu xem trường ngoài công lập như một loại hình doanh nghiệp thì nếu gặp rủi ro trong đầu tư, đương nhiên nhà đầu tư sẽ phải chịu chứ tại sao lại kêu lên Thủ tướng?
Rõ ràng, nhà đầu tư đã hình dung rằng, mở trường sẽ có lợi, thì họ mới làm. Nhưng trước đó, Nhà nước đã có chính sách, quy hoạch, do đó, Nhà nước cũng phải thấy chứ? Nếu cứ để cho họ làm, rồi để cho họ "chết", theo tôi, có một phần lỗi của Nhà nước, vì nói gì thì nói, đó là vốn liếng của xã hội. Nếu để diễn ra "cái chết" của một số trường ngoài công lập thì sẽ rất phí phạm vốn liếng của sinh viên, của thầy cô giáo và cả xã hội chứ không chỉ là vốn của nhà của đầu tư... Ngay từ đầu, nếu không cho chủ trương thì có lẽ các nhà đầu tư đã đi kinh doanh ngành khác rồi, như thế có lợi cho xã hội hơn. Trách nhiệm của người làm chính sách, theo tôi, là cực kỳ lớn.
Theo bà, có cách giải quyết nào phát huy được vai trò của các trường ngoài công lập không?
Trong tình hình hiện nay, chính sách nào bất lợi đối với trường ngoài công lập, Nhà nước phải xem xét một cách thực sự. Không phải coi đó là chuyện miễn cưỡng mà cần coi nó là một phần trong chính sách chung về giáo dục. Chính sách mà vướng thì nên cùng nhau tháo gỡ. Tại sao cứ thi "ba chung" với điểm sàn, trong khi nó không hề làm cho chất lượng giáo dục tốt hơn? Mà cái làm cho chất lượng giáo dục tốt hơn ngay đấy là kiểm định. Nếu có chính sách kiểm định độc lập, nghĩa là để cho tư nhân tham gia, khi áp vào thì các trường tự khắc phải chỉnh đốn để nâng cao chất lượng. Trường nào mà không làm thì sẽ đóng cửa ngay. Sự tham gia của tư nhân là giải pháp cho rất nhiều vấn đề. Đơn vị kiểm định phải độc lập bên ngoài Nhà nước, hoặc của nước ngoài càng tốt. Và đó gần như là giải pháp duy nhất.
Chúng ta có thể học hỏi từ mô hình giáo dục của nước nào, thưa bà?
Tôi đang nghiên cứu về một số nền đại học trong khu vực và đặc biệt quan tâm đến nền giáo dục Malaysia. So sánh sự phát triển của trường ngoài công lập của Malaysia với Việt Nam thì có khá nhiều điểm giống nhau ở bước khởi đầu. Malaysia cũng từng không có trường ngoài công lập nào, tất cả đều là trường công lập, cho đến đầu thập niên 1990. Họ có lộ trình rất rõ ràng ngay từ đầu và kiểm định, kiểm soát rất chặt. Bây giờ, nước này có được 50% số sinh viên học ở hệ thống trường ngoài công lập. Một số trường ngoài công lập của họ thu hút đông sinh viên quốc tế đến. Họ cũng có xuất phát điểm như Việt Nam nhưng giờ có một nền giáo dục ngoài công lập khá ổn, còn của chúng ta thì đứng trước nguy cơ... "vỡ". Trách nhiệm của ngành giáo dục, của cơ quan làm chính sách lớn vô cùng. Bây giờ, tôi cho rằng chỉ có Nhà nước chữa được thôi!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét